ढोरपाटनका उकाली–ओराली फेरि एकपटक विदेशी सिकारीको पाइला र हेलिकोप्टरको आवाजले गुञ्जिएका छन्। हिमालको काखमा फैलिएको नेपालको एकमात्र सिकार आरक्ष यतिबेला राजस्व, पर्यटक र वन्यजन्तु व्यवस्थापनको बहससँगै फेरि चर्चामा आएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो सिजनमा ढोरपाटन सिकार आरक्षमा २३ वटा वन्यजन्तुको सिकार गरिएको छ। आरक्षले दिएको विवरणअनुसार यस सिजनमा १३ नाउर र १० झारल विदेशी सिकारीको निशानामा परेका हुन्। विभागले यसपटक १४ नाउर, १० झारल र १३ बँदेलको सिकार अनुमति दिएको भए पनि बँदेल भने सुरक्षित नै रह्यो।
वैशाख लागेसँगै ढोरपाटनका फाँट र पाटनहरूमा विदेशी सिकारीको चहलपहल बाक्लिएको थियो। अमेरिका, रुस, फ्रान्स र डेनमार्कबाट आएका सिकारीहरू विभिन्न सफारी कम्पनीमार्फत यहाँ पुगेका थिए। उनीहरू हेलिकोप्टर चढेर दुर्गम ब्लकसम्म पुग्थे र दुई सातासम्म हिमाली क्षेत्रमा बसेर सिकार गतिविधिमा सहभागी हुन्थे।
फागुने, धुस्तुङ, दोगाडी, वार्से, सुर्तिवाङ र सेङ क्षेत्र यस वर्ष सबैभन्दा धेरै गतिविधि हुने ब्लक बने। मौसम सफा भएका कारण सिकारीलाई सहज भएको आरक्ष प्रशासनको भनाइ छ। अघिल्लो वर्ष खराब मौसमले केही टोली बीचमै अलपत्र परेका थिए, जसलाई उद्धारसमेत गर्नुपरेको थियो।
यस वर्षको सिकार गतिविधिबाट मात्रै आरक्षले ४ करोड १७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व संकलन गरेको छ। यो रकम गत वर्षको तुलनामा निकै उच्च हो। वन्यजन्तुको व्यवस्थापन, संरक्षण र पर्यटकीय गतिविधि विस्तारमा यो रकम महत्वपूर्ण मानिएको छ।
ढोरपाटन अहिले सिकारका लागि मात्र होइन, आन्तरिक पर्यटनको नयाँ आकर्षणका रूपमा पनि चिनिन थालेको छ। केही वर्षअघिसम्म सीमित पर्यटक पुग्ने यो क्षेत्रमा अहिले हजारौं नेपाली घुम्न थालेका छन्। जेठ, असार र साउन महिनामा यहाँ विशेष भीड लाग्ने गर्छ।
हरियाली पाटन, चिसो हावा, बुकीका दृश्य र हिमालको नजिकबाट देखिने सौन्दर्यले पर्यटकलाई लोभ्याउने गरेको छ। जलजला, निसेलढोर र बुकी पाटन पछिल्लो समय फोटो र भिडियो बनाउने युवापुस्ताको रोजाइमा परेका छन्।
आरक्ष प्रशासनका अनुसार चालु वर्षको चैत मसान्तसम्ममा करिब २० हजार नेपाली पर्यटकले ढोरपाटन भ्रमण गरिसकेका छन्। विदेशी पर्यटकको संख्या पनि विस्तारै बढिरहेको छ।
स्थानीय व्यवसायीहरू भन्छन्— “पहिला सुनसान हुने बजार अहिले पर्यटकले भरिन थालेको छ।” होटल, यातायात र स्थानीय उत्पादनको व्यापारमा समेत यसको सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ।
त्यसो त ढोरपाटन केवल सिकार र पर्यटनको कथा मात्र होइन, संरक्षणको चुनौती पनि हो। चोरी सिकार, आखेटोपहार तस्करी र नदीजन्य पदार्थको अवैध उत्खनन रोक्न आरक्षले निगरानी बढाएको छ। नेपाली सेनाको स्थायी उपस्थिति भएपछि अवैध गतिविधि केही घटेको अधिकारीहरूको दाबी छ।
हिमालको काखमा फैलिएको ढोरपाटन अहिले दुई फरक बहसको केन्द्र बनेको छ— एकातिर संरक्षणका नाममा सिमित सिकारबाट उठेको ठूलो राजस्व, अर्कोतिर प्रकृतिसँग रमाउन पुग्ने बढ्दो पर्यटकको उत्साह। यी दुवैबीच सन्तुलन कायम गर्नु नै अब आरक्षको सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ।
