चितवन, ११ फागुन — लामो समयसम्म बजारको अभाव र न्यून मूल्यका कारण चिन्तित रहेका नेपाली केरा किसानका लागि अहिले परिस्थिति सकारात्मक बन्दै गएको छ। सरकारले क्वारेन्टिनमा कडाइ गरेपछि भारतबाट आउने केराको आयात घटेको छ, जसले गर्दा स्वदेशमै उत्पादन भएको केराले सहज रूपमा बजार पाउन थालेको छ।
पहिले किसानले उत्पादन गरेको हरियो केरा (जिनाइन) बिक्री नहुँदा ठूलो समस्या भोग्नुपर्थ्यो। कहिलेकाहीँ केरा खेतमै बिग्रिने वा प्रयोगबिहीन हुने अवस्था आउँथ्यो। चिनीचम्पा जातको केरा बिक्री भए पनि मूल्य सन्तोषजनक हुँदैनथ्यो। तर अहिले माग बढेसँगै किसानले आफ्नो उत्पादन उचित मूल्यमा बिक्री गर्न पाएका छन्। यसले उनीहरूको मेहनतको मूल्य मिलेको अनुभूति गराएको छ।
केरा उत्पादनमा देखिएको ‘टिआर फोर’ रोगको जोखिमका कारण सरकारले आयातित केरामा कडाइ गरेपछि स्वदेशी उत्पादनले प्राथमिकता पाएको हो। यस कदमले किसानलाई राहत मात्र दिएको छैन, उनीहरूलाई थप उत्पादन गर्न पनि प्रेरित गरेको छ। केही समयअघिसम्म ठूलो आर्थिक नोक्सानी बेहोरेका किसान अहिले भने भविष्यप्रति आशावादी देखिएका छन्।
चितवनमा अहिले हजारौँ हेक्टर क्षेत्रफलमा केरा खेती भइरहेको छ, र यहाँ उत्पादन भएको केरा देशका प्रमुख सहरहरूमा आपूर्ति भइरहेको छ। बजारको पहुँच र राम्रो मूल्यका कारण किसानमा नयाँ ऊर्जा देखिएको छ।
यद्यपि, उत्पादनले राम्रो मूल्य पाए पनि उपभोक्ताले भने बढ्दो मूल्यको असर महसुस गर्न थालेका छन्। यस अवस्थामा बिचौलियाको भूमिकामाथि निगरानी आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।
समग्रमा, क्वारेन्टिनको कडाइले स्वदेशी केरा उत्पादनलाई संरक्षण र प्रोत्साहन दिएको छ। यदि यही अवस्था कायम रह्यो भने नेपाल निकट भविष्यमा केरामा आत्मनिर्भर बन्न सक्ने सम्भावना बलियो देखिएको छ।
