पाँचथर— एफएओ नेपाल र माउन्टेन पार्टनरशिप सेक्रेटेरियट सँगको सहकार्यमा पाँचथर जिल्लाको उच्च हिमाली क्षेत्र फालुट र छरातेमा रहेका दुईवटा याक चिज प्रशोधन केन्द्रलाई अत्याधुनिक उपकरण तथा पूर्वाधार सुदृढीकरणका लागि सहयोग प्रदान गरेको छ। यस पहलले स्थानीय पशुपालक समुदायको जीविकोपार्जन सुधार गर्नुका साथै हिमाली क्षेत्रमा उत्पादित परम्परागत दुग्धजन्य उत्पादनको गुणस्तर र बजार प्रतिस्पर्धात्मकता बढाउने लक्ष्य राखेको छ।
एफएओका अनुसार, उपलब्ध गराइएका उपकरण र संरचनात्मक सुधारले याक चिज उत्पादन प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित, सुरक्षित र प्रभावकारी बनाउनेछ। यसबाट प्रशोधन प्रक्रियामा सरसफाइ कायम राख्न, उत्पादनको गुणस्तर अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सुधार गर्न तथा उत्पादनमा मूल्य अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
फालुट र छराते क्षेत्रका अधिकांश परिवारहरू परम्परागत रूपमा चरनमा आधारित पशुपालनमा निर्भर छन्। याक पालन र त्यसबाट उत्पादन हुने चिज स्थानीय समुदायको मुख्य आम्दानी स्रोत हो। तर, सीमित उपकरण, कमजोर संरचना र बजार पहुँचको अभावका कारण उनीहरूले आफ्नो उत्पादनबाट पर्याप्त आर्थिक लाभ लिन सकेका थिएनन्।
नयाँ उपकरण र सुधारिएको पूर्वाधारले उत्पादन क्षमता बढाउनुका साथै उत्पादित चिजलाई बाह्य बजारसम्म पुर्याउने सम्भावना पनि विस्तार गर्नेछ। यसले स्थानीय किसान तथा पशुपालकहरूलाई स्थायी आय स्रोत सिर्जना गर्न मद्दत गर्ने र ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
एफएओका प्राविधिक विज्ञहरूका अनुसार, प्रशोधन केन्द्रहरूको सुदृढीकरणले खाद्य सुरक्षा मापदण्ड पूरा गर्न सहयोग पुर्याउनेछ र सुधारिएको प्रशोधन प्रणालीले उत्पादनलाई दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित राख्न, प्याकेजिङ सुधार गर्न र बजारमा प्रतिस्पर्धात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्न मद्दत गर्नेछ। यसले स्थानीय उत्पादनलाई राष्ट्रिय तथा सम्भावित रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत प्रवर्द्धन गर्ने बाटो खोल्नेछ।
यो पहलले United Nations द्वारा घोषणा गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय चरन तथा पशुपालक वर्ष २०२६ प्रतिबद्धतालाई पनि स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ। यस अभियानको मुख्य उद्देश्य विश्वभरका चरनमा आधारित पशुपालक समुदायको भूमिका, उनीहरूको योगदान र उनीहरूले सामना गरिरहेका चुनौतीहरूबारे सचेतना अभिवृद्धि गर्नु हो।
एफएओ नेपालले हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदायहरूको जीवनस्तर सुधार, दिगो पशुपालन प्रवर्द्धन तथा स्थानीय स्रोतको दिगो उपयोग सुनिश्चित गर्न यस्ता कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।
यस पहललाई हिमाली क्षेत्रमा आधारित दिगो विकास र खाद्य प्रणाली सुदृढीकरणतर्फको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ। पूर्वाधार र प्रविधिमा गरिएको लगानीले केवल उत्पादन वृद्धिमा मात्र होइन, स्थानीय समुदायको आत्मनिर्भरता, सीप विकास र आर्थिक सशक्तीकरणमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको छ।
स्थानीय पशुपालकहरूले यस सहयोगले उनीहरूको उत्पादनलाई नयाँ स्तरमा पुर्याउने र आगामी दिनमा थप अवसर सिर्जना गर्ने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन्। हिमाली क्षेत्रका परम्परागत उत्पादनलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्ने यो प्रयासले नेपालको दुर्गम क्षेत्रको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने देखिएको छ।
