नेपालगन्ज – बाँकेको डुडुवा गाउँपालिका–६ अन्तर्गत पर्ने हिरमिनिया गाउँ यतिबेला आलुको सुवासले भरिएको छ। जिल्लाकै प्रमुख ‘आलु पकेट क्षेत्र’ का रूपमा परिचित यस ठाउँमा जयपाल मौर्य ठूलो परिमाणमा आलु उत्पादन गर्ने अग्रणी किसानका रूपमा चिनिन्छन्। मेहनत, अनुभव र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले उनले खेतीलाई नै व्यवसायिक सफलताको उदाहरण बनाएका छन्।
गत वर्ष मौर्यले ९० कठ्ठा जमिनमा आलु खेती गरेका थिए। उक्त क्षेत्रफलबाट उनले झन्डै ७ सय २० क्विन्टल उत्पादन गरे। बजारमा राम्रो मूल्य पाउँदै उनले करिब १९ लाख रुपैयाँ बराबरको आलु बिक्री गर्न सफल भए। बीउ, सिँचाइ, मलखाद र मजदुरी खर्च कटाएर करिब १३ लाख रुपैयाँ शुद्ध आम्दानी गरेका थिए। यही सफलताले उत्साहित बनेर उनले यस वर्ष खेती विस्तार गर्दै ११ कठ्ठा थप गरी १०१ कठ्ठामा आलु रोपेका छन्।
उत्पादनको अनुमान पनि उत्साहजनक छ। प्रति कठ्ठा ८ देखि ९ क्विन्टलसम्म फल्ने अपेक्षा गरिएको छ। यदि अनुमानअनुसार उत्पादन भयो भने यस वर्ष आम्दानी अझै बढ्ने उनको विश्वास छ।
मेसिनबाट सहज बन्दै खेती
मौर्यले परम्परागत शैलीलाई आधुनिक प्रविधिसँग जोड्दै आलु रोप्ने र खन्ने मेसिन खरिद गरेका छन्। अहिले उनी मेसिनमार्फत आलु निकाल्ने र मजदुर लगाएर टिपाउने काममा व्यस्त छन्। मेसिन प्रयोगपछि मजदुरको काम घटेर केवल आलु संकलनमा सीमित भएको छ, जसले समय र लागत दुवै बचत गरेको छ।
सयौं घरधुरीको मुख्य पेशा
हिरमिनियासँगै भङ्घोट्ना, कालाबन्जार, चौधरीपूर्वा र मुन्सीपूर्वा क्षेत्रमा करिब १ सय ५० भन्दा बढी घरधुरी आलु खेतीमा संलग्न छन्। यहाँ दुई कठ्ठादेखि १०१ कठ्ठासम्म खेती गर्ने किसान भेटिन्छन्। साना किसानदेखि ठूला व्यवसायिक उत्पादकसम्मको सक्रियताले यो क्षेत्र जिल्लाकै महत्वपूर्ण उत्पादन केन्द्र बनेको छ।
मौर्य स्वयं बीउ उत्पादनमा समेत सक्रिय छन्। उत्पादित आलु कोल्डस्टोरमा भण्डारण गरेर जिल्लाबाहिर पठाउने गरेका छन् भने केही स्थानीय बजारमै बिक्री गर्छन्।
अन्य तरकारीमा पनि उस्तै सक्रियता
हिरमिनियामा आलुसँगै अन्य तरकारी खेती पनि फस्टाएको छ। साना किसानले उत्पादन गरेको आलु र तरकारी नेपालगन्ज बजारसम्म ल्याएर बिक्री गर्ने गरेका छन्। खेतमै बोरिङ जडान गरी सिँचाइ सुविधा पुर्याइएकाले वर्षभरि खेती सम्भव भएको छ।
तर, भारतीय सीमासँग जोडिएको क्षेत्र भएकाले भारतबाट आयात हुने आलुसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने चुनौती भने कायमै छ।
बजार मूल्य र किसानको व्यस्तता
यतिबेला किसानहरू आलु निकाल्ने चटारोमा छन्। सानो क्षेत्रफलमा खेती गर्ने किसानले समेत जोतेर आलु निकालिरहेका छन्। हाल उत्पादित आलु प्रतिकिलो करिब १६ रुपैयाँ (५ किलोको ८० रुपैयाँ) का दरले बिक्री भइरहेको छ।
कुल मिलाएर हेर्दा, हिरमिनियाका किसानले परिश्रम, प्रविधि र लगनशीलताको संयोजनमार्फत आलु खेतीलाई आयआर्जनको भरपर्दो माध्यम बनाएका छन्। जयपाल मौर्य जस्ता किसानको उदाहरणले ग्रामीण कृषि व्यवसायलाई नयाँ दिशा दिएको छ।
