चितवन- चितवन जिल्लाका दुग्ध उत्पादक किसानले बिक्री गरेको दूधको भुक्तानी पाउन समस्या खेपिरहेका छन्। बिगत ६ महिनादेखि उनीहरूले कुल ५५ करोड रुपैयाँको भुक्तानी पाएका छैनन्।
जिल्ला दुग्ध उत्पादक सहकारी सङ्घका अध्यक्ष किशोर वगालेका अनुसार, गत कात्तिक महिनादेखि दूधको भुक्तानी नपाउँदा किसानहरू आर्थिक रूपमा कठिन परिस्थितिमा परेका छन्। “बजारमा समस्या नभए पनि दुग्ध विकास संस्थान र ठूला दूध उद्योगले समयमै रकम भुक्तानी नगर्दा किसानहरू समस्यामा परेका हुन्,” अध्यक्ष वगालेले बताए।
उनका अनुसार, संस्थानसँग ६ महिनादेखिको र अन्य ठूला उद्योगसँग ३ महिनादेखिको भुक्तानी बाँकी छ। साना उद्योगहरूले नियमित रूपमा भुक्तानी गर्ने गरेको भए पनि ठूला उद्योगहरूले भुक्तानी ढिलाइ गरिरहेका छन्।
जिल्लामा हाल दैनिक करिब तीन लाख ५० हजार लिटर दूध उत्पादन भइरहेको छ। यसमध्ये आधाभन्दा बढी दूध बिक्रीका लागि जिल्ला बाहिर पठाइन्छ। यहाँका ११५ दुग्ध उत्पादक सहकारी सङ्घहरूले दैनिक दूध सङ्कलन गरी ठूला उद्योगहरूलाई बिक्री वितरण गर्दै आएका छन्।
सहकारीहरूले समयमा भुक्तानी नपाउँदा किसानहरूलाई आफ्ना उत्पादनको मूल्य पाउन कठिनाइ भएको छ। जिल्लामा करिब ४० हजार किसान दुग्ध उत्पादनमा संलग्न छन् र उनीहरूका लागि समयमै भुक्तानी पाउनु जीवनोपयोगी मुद्दा बनेको छ।
अध्यक्ष वगाले भने, “किसानहरूले श्रम र समय लगाएर उत्पादन गरेको दूधको मूल्य पाउनुपर्ने हो। उद्योग र संस्थानहरूले तत्काल भुक्तानी प्रक्रिया सुरु गर्नु आवश्यक छ। नत्र किसानहरूले उत्पादनमा असर पर्ने अवस्था आउन सक्छ।”
दुग्ध उत्पादन क्षेत्रमा यो ढिलाइले किसानहरूको आर्थिक स्थायित्व मात्र नभई दुग्ध बजारको आपूर्ति श्रृंखलामा समेत असर पार्ने खतरा छ। विशेषज्ञहरूले सुझाएका छन् कि समयमै भुक्तानी सुनिश्चित गर्न सरकारी निरीक्षण र उद्योग व्यवस्थापन दुवै आवश्यक छ।
