घरायसी खेतीका लागि मल ल्याएको स्थानीय जनप्रतिनिधिको दाबी:सरकारी आपूर्ति संकटले किसान जोखिमपूर्ण विकल्प रोज्न बाध्य
काठमाडौं । नेपालमा रासायनिक मलको चरम अभाव भइरहेका बेला भारतीय बजारबाट मल खरिद गरेर फर्कंदै गरेका दुई नेपाली नागरिकलाई भारतीय राज्य बिहारको प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। उनीहरूलाई गैरकानुनी रूपमा रासायनिक मल नेपालतर्फ ल्याउन खोजेको आरोपमा पक्राउ गरिएको हो।
पक्राउ पर्नेहरू सर्लाहीको बलरा नगरपालिका–५ का नागेन्द्रप्रसाद सिंह र सुरेशप्रसाद सिंह रहेका छन्। भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) ले उनीहरूलाई मलसहित नियन्त्रणमा लिएपछि थप कारबाहीका लागि बिहार प्रहरीको जिम्मा लगाएको बताइएको छ।
सोनवर्षा प्रहरी थानाका प्रमुख इन्स्पेक्टर धर्मेन्द्र कुमारका अनुसार उनीहरू आठ बोरा रासायनिक मल नेपालतर्फ लैजाँदै गरेका बेला पक्राउ परेका थिए। पक्राउपछि उनीहरूलाई स्थानीय अदालतमा उपस्थित गराइएको छ र कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
यता सर्लाही प्रशासनले पनि घटनाबारे जानकारी प्राप्त भएको जनाएको छ। सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी होमप्रसाद अधिकारीका अनुसार भारतीय अदालतमा प्रक्रिया चलिरहेको छ र कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि उनीहरू धरौटीमा रिहा हुने सम्भावना रहेको छ।
घटनापछि स्थानीय जनप्रतिनिधिले भने पक्राउ परेका व्यक्तिहरू कुनै तस्करी गिरोहसँग सम्बन्धित नभई आफ्नै खेतबारीका लागि मल ल्याउन गएको दाबी गरेका छन्। बलरा नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष मनोजमोहन कुमार सिंहका अनुसार उनीहरूले व्यावसायिक कारोबारका लागि होइन, खेतीपातीका लागि आवश्यक मल ल्याएका थिए।
उनले नेपालमा समयमै रासायनिक मल उपलब्ध हुन नसक्दा किसानहरू बाध्य भएर सीमापारबाट मल खरिद गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको बताए। उनका अनुसार मधेश क्षेत्रमा अहिले पानी र मल दुवैको अभावले धान रोपाइँ प्रभावित भएको छ र गत वर्षझैँ खडेरी दोहोरिने चिन्ता बढ्दै गएको छ।
नेपालमा प्रत्येक वर्ष बाली लगाउने मुख्य मौसममै रासायनिक मलको आपूर्ति असहज हुने समस्या दोहोरिँदै आएको छ। सरकारी वितरण प्रणाली प्रभावकारी हुन नसक्दा सीमावर्ती जिल्लाका किसानहरू भारतीय बजारमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था बनेको छ। यसले किसानलाई आर्थिक भार मात्रै होइन, कानुनी जोखिमसमेत व्यहोर्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना गरिरहेको छ।
यस घटनाले कृषि क्षेत्रमा देखिएको पुरानो समस्या पुनः उजागर गरेको छ। समयमै पर्याप्त मल उपलब्ध गराउन नसक्दा किसान उत्पादनभन्दा बढी मलको खोजीमा भौतारिनुपर्ने अवस्था कायम रहेको भन्दै सरोकारवालाले आपूर्ति व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन सरकारसँग माग गरेका छन्।
